نشست دوجانبهی دکتر مهدی رحیمی رییس مرکز رشد و نوآوری پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با آقای دکتر هونگ دا فنگ استاد دانشگاه شائوشینگ و بنیانگذار مرکز مطالعات خاورمیانه این دانشگاه، روز سهشنبه ۱۴ بهمن ۱۴۰۴ در مرکز رشد و نوآوری پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برگزار شد.
در فضایی پرمحتوا، جلسه به بستری برای طرح یکی از جدیترین پیشنهادها درباره روابط ایران و چین تبدیل شد؛ روابطی که به باور حاضران، با وجود ظرفیتهای عظیم سیاسی، علمی و اقتصادی، هنوز به نقطه مطلوب نرسیده است.
مهدی رحیمی، با تشریح جایگاه پژوهشگاه متبوع خود که از سال ۱۳۷۳ با نظر مستقیم مقام معظم رهبری تأسیس شده، تلاش کرد تصویری روشن از ظرفیتهای نهادی ایران در حوزه علم، فرهنگ و حکمرانی ارائه دهد. او با اشاره به نقش آیتالله رشاد بهعنوان رئیس پژوهشگاه و یکی از مشاوران عالی رهبر ایران، تأکید کرد که این نهاد در سه خط تحقیقات بنیادین، کاربردی و «نوآوری اجتماعی» فعالیت میکند؛ خطی که طی شش سال اخیر و با تمرکز بر فناوریهای نرم، هوش مصنوعی، اقتصاد دیجیتال و انرژی شکل گرفته است.
اما نقطه کانونی سخنان رحیمی، آسیبشناسی صریح روابط ایران و چین بود. به باور او، همکاری واقعی زمانی شکل میگیرد که پنج گروه کلیدی دو کشور بهطور سیستماتیک به هم متصل شوند: نخبگان علمی، نخبگان جوان، کارگزاران حاکمیتی، فعالان اقتصادی و فناوران، و در نهایت اصحاب رسانه. او الگوی مطلوب را شبیه به مجمع داووس توصیف کرد؛ جایی که بدون صدور مصوبه رسمی، شبکهسازی نخبگان خود به تصمیمسازی و همکاری منجر میشود. «گفتوگو هدف نهایی نیست، ابزار رسیدن به هدفی بزرگتر است.»
در مقابل، فنگ، استاد دانشگاه شائوشینگ، با صراحتی قابل توجه از عدم پیشرفت قابل توجه در روابط دو کشور ابراز نارضایتی کرد. او توضیح داد که چرا سه ماه پیش مرکز مطالعات چین و خاورمیانه را در دانشگاه شائوشینگ تأسیس کرده است؛ شهری قدیمی اما اقتصادی قدرتمند که تولید ناخالص داخلی آن، به گفته او، معادل ۳۰ درصد کل GDP ایران است. فنگ با اشاره به تجربه زیسته خود در کشورهای مختلف خاورمیانه، تأکید کرد که مطالعه کتابخانهای برای فهم منطقه کافی نیست و ارتباط چهرهبهچهره نخبگان، بهویژه جوانان، ضرورت دارد.
یکی از صریحترین بخشهای جلسه، نقد رحیمی از برخی طرفهای چینی در پیشبرد تعهدات بود؛ گلایهای که با مثالهایی از هزینههای سنگین روابط شخصی در سطح بالای حاکمیتی ایران همراه شد. او هشدار داد که اعتماد، محصول دههها ارتباط است و نمیتوان آن را با لغو یا تعویق یکباره برنامهها به خطر انداخت.
در بخش پایانی، رحیمی شش پیشنهاد عملی ارائه داد: از برگزاری هماندیشی مشترک با حمایت سفارت چین و آکادمی علوم اجتماعی، تا نشستهای علمی منظم، تولید گزارشهای سیاستی مشترک، پروژههای تحقیقاتی، تبادل هیئتهای علمی و فرصتهای مطالعاتی کوتاهمدت و بلندمدت. هدف نهایی، به گفته او، «سرریز شدن همکاری علمی و فرهنگی به همکاری اقتصادی» است.
فنگ با استقبال از این پیشنهادها، بر آمادگی خود برای استفاده از اعتبار دانشگاهیاش در چین تأکید کرد و وعده داد پس از پایان تعطیلات رسمی چین، پیگیریها را آغاز کند. جلسه با توافقی نانوشته به پایان رسید: اگر شبکهها درست ساخته شوند، شاید این بار گفتوگوها به نتیجهای فراتر از حرف برسند.
